Başta Kenan Evren olmak üzere paşaların umre ziyaretine ilişkin anılar, birbirinden ilginç olaylarla dolu. Evren, Kabe'de sünnet kılmayı neden yasakladı? Diyanet teşkilatının çeşitli kademelerinde uzun yıllar hizmet veren ve 2001 yılında emekli olan Sami Uslu, 1982’de Suudi Arabistan’a Din Hizmetleri Müşaviri olarak atandı. Uslu, bu görevi sırasında 7. Cumhurbaşkanı Kenan Evren’den Milli Güvenlik Konseyi üyelerine kadar çok sayıda üst düzey asker ve sivilin umre ziyaretlerinde mihmandarlık yaptı. İşte Uslu'nun anılarından ilginç notlar:

Evren, 'Ayakkabımı çıkarmam' dedi!

Uslu, 7. Cumhurbaşkanı Kenan Evren’in altı bakanla birlikte 1984’te yaptığı umre ziyaretini unutamamış. Uslu, Kâbe’yi ayakkabı ile tavaf etmesi konusunda Paşa ile aralarında geçen diyaloğu şöyle anlatıyor: “Evren Paşa’ya Cidde’de Kraliyet Misafir Salonu’nda ihramını giydirdim. Daha sonra Rolls-Royce bir araba ile Mekke’ye hareket ettik. Yanına beni de aldı. Konvoy halinde Mekke’ye intikal etmeye başladık. O sırada Kenan Paşa, ‘Ben ayakkabılarımı çıkarmayacağım. Ne dersin?’ dedi. Ben de ‘Sayın Cumhurbaşkanım, ayakkabılarla tavaf yapılmaz.’ dedim. ‘Ben ayakkabılarla gireceğim.’ diye ısrar etti. ‘Olmaz’ dedim. ‘Ben Diyanet İşleri Başkanı’na sordum, olacağını söyledi.’ dedi.

Paşa olsanız da farketmez

Ben de ‘Sayın Altınkulaç Hocamız böyle bir şey demez. Normal bir cami imamımız bile böyle bir şey söylemez. Siz cumhurbaşkanısınız; ama bu kisve ile bir nevi mahşerdekine benzer bir durumdasınız. Kefenli bir şekilde Allah’ın huzuruna diriltildiğiniz günü düşünün. Allah sizi o anda diğer hacılardan farklı kabul etmez. Reisicumhur olduğunuz, Evren Paşa olduğunuz anlaşılmaz. Siz bu halinizle normal diğer insanlar görünümündesiniz. Böyle bir anda ayakkabı giyseniz ne olacak giymeseniz ne olacak?’ deyince ‘Güzel söylüyorsun çıkarıyorum.’ dedi.”

Türkçe dua etti
Uslu, Evren Paşa’nın umre sırasında Kraliyet makamının tavafçılarının değil, kendisinin söylediği duaları dikkate aldığını vurgulayarak, ‘Sen bana söyle. Her söylediğinin de Türkçesini söyle. Çünkü sen benim devletimin müşavirisin.’ dedi. Ben söyledim o tekrarladı. Türkçelerini de dinledikçe çok duygulandı.” şeklinde konuşuyor.

“KİMSE SÜNNET KILMAYACAK, EMREDİYORUM”

Mekke’ye vardıktan sonra Kâbe’yi tavaf eden Evren Paşa ve beraberindeki heyet daha sonra akşam namazı kılmak için oturup ezanın okunmasını beklemeye başlar. Bu sırada Evren Paşa, Uslu’ya “Sünnet kılacak mıyız?” diye sorar. “Elbette.” diyen Uslu’ya Evren, “Hayır kılmayacağız. Bunlar Vahhabi, sünnet kılmazlar.” der. Daha sonra yaşanan diyaloğu Uslu şöyle anlatıyor: “Halbuki sünnet kılıyorlar; ama kılmayanları da var. ‘Kılıyorlar Sayın Cumhurbaşkanım.’ deyince Paşa, ‘Hayır onların kurallarına uyacağız, kılmayacağız.’ diye ısrar etti. Büyükelçi Umut Arık söze girip ‘Sayın Cumhurbaşkanım sünneti kılalım.’ deyince, Evren Paşa, ‘Hayır, emir veriyorum sünnet kılınmayacak.’ dedi. Farzı kılıp sünneti kılmadığımız için, Evren Paşa, ‘Kalk, nereye gideceğimizi söyle.’ deyince ‘Say yapacağız’ dedim. Say yapmaya giderken tabii Suud Muhafız Alayı askerleri sünnet kılanların sırtından tutarak yolu açmaya çalışıyordu. Paşa, o arbedede ‘Ne yapıyor bunlar?’ dedi. ‘Sünnet kılıyor efendim, bakın.’ dedim. ‘Sen haklıymışsın. Sünnet kılıyorlar.’ dedi.”

KÂBE’NİN DUVARINDA ÖZEL ANLAR

Suud makamları Evren Paşa için Kâbe-i Muazzama’nın kapısını da açmış. Kâbe’nin içine giren Evren Paşa ve Türk heyetinin manevi havadan çok etkilendiğini anlatan Uslu, o an yaşanan manzarayı şu sözlerle göz önüne seriyor: “Kâbe’nin içinde her tarafa namaz kılınabiliyor. Evren Paşa, ‘Ne yapacağız şimdi?’ dedi. İçeride Paşa ile beraber Kâbe’nin dört bir tarafına namaz kıldık. Daha sonra Evren Paşa, elleriyle Kâbe’nin duvarına yaslandı. Dakikalarca dua etti. Ağladığını göremedim. Ama ‘Çok duygulu bir an’ dedi. O anda herkes bir köşede duvara yapışmış vaziyette, boynunu bükmüş dua ediyordu.”

Paşalar tadili erkanı biliyor

Uslu, Evren’den sonra Milli Güvenlik Konseyi üyeleri emekli Orgeneral Nurettin Ersin, emekli Orgeneral Tahsin Şahinkaya, emekli Oramiral Nejat Tümer ve emekli Orgeneral Sedat Celasun’un da umre için 1986’da Suudi Arabistan’a gittiğini anlatıyor. Dört paşadan sonra Kara Kuvvetleri eski komutanları emekli orgeneraller Haydar Saltık ve Necdet Öztorun ile Ege Ordu Komutanı emekli Orgeneral Fikret Küpeli eşleri ile birlikte umreye gelmiş. Uslu, Saltık Paşa’nın ‘Herkes umreye gelince bizim gelmememiz olmaz.’ dediğini hatırlıyor. Yaklaşık bir hafta süren Konsey üyelerinin umre ziyaretinden Uslu’nun aklında kalanlar şöyle: “Bugüne kadar birçok paşamızla beraber umre yaptık. Paşalar son derece güzel namaz kılıyorlardı. Gördüğüm bazı paşalar Ettehiyyatü için sağ ayak üzerine nasıl oturulacağını sivil ziyaretçilerden daha iyi biliyordu.”

MEKKE’DE CELASUN PAŞA’NIN BABASININ MEZARINI ARADIK!

Milli Güvenlik Konseyi üyelerinin bu ziyareti sırasında Jandarma eski Genel Komutanı emekli Orgeneral Sedat Celasun, Mekke’de vefat eden babasının mezarını bulmak istemiş. Uslu, Celasun Paşa’nın babasının mezarını diğer Konsey üyeleri ile birlikte aramış: “Sedat Paşa’nın babası 1960’lı yıllarda hacda vefat etmiş ve Mekke’de toprağa verilmiş. ‘Sedat Paşa’nın babasının mezarını bulacağız.’ dediler. ‘Aman Paşam burada mezarlar belli süre sonra başka yere nakledilir.’ dedim. ‘Yok gideceğiz.’ diye ısrar ettiler. Ersin, Şahinkaya, Tümer ve Celasun paşalarla Mekke’de Cennetü’l Mualla’ya gittik. Hanımları da geldi. Hepsinin başı örtülüydü. Mezarı aradık; ama bulamadık tabii. ‘O zaman ne yapacağız?’ dediler. ‘Burada bir Tebareke okuyacağım siz de dinleyeceksiniz. Sonra hep birlikte dua edeceğiz.’ dedim. Dinlediler, hep birlikte el açıp dua ettik.”

Zaman