Cumhurbaşkanı Sezer Ceza Muhakemesi ve Kabahatler Kanunu'nu onayladı. Yeni yasa ile devlete karşı suçlarda tutukluluktan, parada sahtecilik ve zamanaşımı gibi konulara yeni düzenleme getiriliyor. Cumhurbaşkanı Ahmet Necdet Sezer'in
onayladığı 5320 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun Yürürlük ve Uygulama
Şekli Hakkında Kanun'a göre, ağır ceza mahkemelerinin görev alanına
giren bazı suçlarda tutukluluk süresi, 1 Nisan 2008'e kadar
uzatılıyor.
Yasa, Ceza Muhakemesi Kanunu'nun yürürlüğe girdiği tarihten
itibaren kesin hükme bağlanmış olanlar hariç, görüşülmekte olan
soruşturma ve kovuşturmalarda uygulanmasını öngörüyor.

Yasa uyarınca, yabancı ülkelerdeki kaçaklar hakkında gıyabi
tutuklama kararı verilecek, diğer kaçaklarla ilgili yakalama emri
düzenlenecek.
Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu (CMUK) gereğince süre konulmamış
adi itiraza tabi kararlara karşı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren 7 gün içinde itiraz yoluna başvurulabilecek.

Yeni ceza mevzuatındaki lehe olan kanun hükümlerinin uygulanması
yönünde hükmü veren mahkemece değerlendirme yapılması gerektiği açıkça
anlaşılan dava dosyaları, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı'nca
düzenlenecek tebliğnameler tebliğ edilmeksizin dairesince incelenecek.
Özel kanunlarda öngörülen davalar kamu davasına dönüştürülecek,
halen şahsi dava usulüne göre yürütülen davalar da kamu davası olarak
sürdürülecek.

-DEVLETE KARŞI SUÇLARDA TUTUKLULUK SÜRESİ-

Ağır ceza mahkemelerinin görev alanına giren; devletin
güvenliğine, anayasal düzene ve bu düzeninin işleyişine, milli
savunmaya, devletin sırlarına karşı ve casusluk suçlarında tutukluluk
süresi 1 Nisan 2008 tarihine kadar uzatılıyor. Ceza Muhakemesi Kanunu,
bu suçlarda tutukluluk süresini 10 yıl ile sınırlandırıyordu.

Şüpheli ve sanıkla ilgili olarak verilen soruşturma ve
kovuşturmayı sona erdiren kesinleşmiş kararlar, soruşturmada görev
alan kolluk birimlerine bildirilecek. Kolluk birimleri, bu bildirimin
gereklerine ilişkin işlemleri, derhal yerine getirecek.

-PARADA SAHTECİLİK-

Parada sahtecilik suçundan dolayı el konulan sahte paralar ve
bunlara ilişkin bilgiler, Cumhuriyet başsavcılıkları ve mahkemeler
tarafından paraların asıllarını tedavüle çıkaran kurumun ilgili
birimine incelenmek üzere gönderilecek.
Gönderilen bilgilerin içeriği ve bildirimin sureti, paraların
asıllarını tedavüle çıkaran kurum ile İçişleri Bakanlığı'nın görüşü
alınarak Adalet Bakanlığı tarafından çıkarılacak yönetmelikle
belirlenecek.

-TEKNİK ALTYAPI-

Kanun yürürlüğe girmeden önce ilk derece mahkemelerince karar
verilmiş olup temyiz edilmekle Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı'na
gönderilmiş bulunan dava dosyalarından lehe kanun hükümlerinin
uygulanması yönünde mahkemesince değerlendirme yapılması gerektiği
açıkça anlaşılanlar, doğrudan mahkemesine iade edilecek. Bu durumda
mahkeme yargılama yapabilecek.

Ceza Muhakemesi Kanunu'nun ''mağdur çocuklar ile duruşmaya
gelemeyecekler'' ile ''görüntülü ifade ve tanıklık'' ile ilgili
düzenlemelerinin yürürlük tarihi, teknik altyapının oluşturulması için
1 Temmuz 2006 tarihine ertelendi.

-ZAMANAŞIMI-

Birden fazla mahkumiyeti olan kişi, bu mahkumiyetlerden birine
ilişkin cezayı infaz kurumunda çektiği sürece, diğer cezaları
açısından zamanaşımı işlemeyecek. Cezanın infazının ertelenmesi veya
durdurulması halinde, bu cezaya ilişkin zamanaşımı işlemeyecek. Bu
hüküm, yasanın yürürlüğe girdiği tarihte, diğer hükümler ise 1 Nisan
2005'te yürürlüğe girecek.

Yasa, 1 Nisan 2005'te yürürlüğe girecek. Bu tarihte, 1412 sayılı
Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu, 3005 sayılı Meşhud Suçların Muhakeme
Usulü Kanunu, 466 sayılı Kanun Dışı Yakalanan veya Tutuklanan
Kimselere Tazminat Verilmesi Hakkında Kanun ve 4422 sayılı Çıkar
Amaçlı Suç Örgütleriyle Mücadele Kanunu yürürlükten kalkacak.

Cumhurbaşkanı Ahmet Necdet Sezer'in
onayladığı ''Kabahatler Kanunu'', Yeni Türk Ceza Yasası dışında
tutulan ve genel ahlak, çevre ve sağlık gibi toplum düzenini ihlal
eden kabahatlere idari para cezası ve idari tedbir uygulanmasını
öngörüyor.
Yasaya göre, kabahat, icrai veya ihmali davranışla işlenebilecek.
İhmali davranışla işlenmiş kabahatin varlığı için kişi açısından belli
bir icrai davranışta bulunma hususunda hukuki yükümlülüğün varlığı
gerekli olacak.
Tüzel kişi hakkında da kabahat dolayısıyla idari yaptırım ve bu
idari para cezası uygulanabilecek.
Kabahatler açısından idari para cezasına karar verilebilmesi için
fiili işleyen gerçek kişinin en azından taksire dayalı kusurunun
varlığı gerekecek.

Fiili işlediği sırada 15 yaşını doldurmamış çocuk hakkında idari
para cezası uygulanamayacak. Akıl hastalığı nedeniyle işlediği fiilin
hukuki anlam ve sonuçlarını algılayamayan veya bununla ilgili
davranışlarını yönlendirme yeteneği önemli ölçüde azalan kişi hakkında
idari para cezası verilemeyecek.
Bir fiil ile birden fazla kabahatin işlenmesi durumunda, bu
kabahatlere ilişkin tanımlarda sadece idari para cezası öngörülmüşse
en ağır idari para cezası verilecek. Bu kabahatlerle ilgili olarak
yasada idari para cezasından başka idari yaptırımlar da öngörülmüş ise
bu yaptırımların her biri uygulanacak.

Aynı kabahatin birden fazla işlenmesi durumunda, her bir kabahatle
ilgili ayrı ayrı idari para cezası verilecek. Kesintisiz fiile
işlenebilen kabahatlerde, bu nedenle idari yaptırım kararı verilinceye
kadar fiil, tek sayılacak.
Bir fiil hem kabahat hem de suç olarak tanımlanmışsa sadece suçtan
dolayı yaptırım uygulanabilecek. Ancak, suçtan dolayı yaptırım
uygulanamayan durumlarda kabahat dolayısıyla yaptırım uygulanacak.

-İDARİ YAPTIRIMLAR-

Kabahatler karşılığında uygulanacak idari yaptırımlar, idari para
cezası ve idari tedbirlerden ibaret olacak.
İdari para cezası, Hazine'ye ödenecek. Kişinin ekonomik durumunun
müsait olmaması durumunda, idari para cezasının ilk taksitinin peşin
ödenmesi koşuluyla bir yıl içinde ve dört eşit taksitte ödenmesine
karar verilebilecek. Taksitlerin zamanında ve tam olarak ödenmemesi
durumunda, cezanın kalan kısmının tamamı tahsil edilecek.

Kesinleşen karar, derhal tahsil için mahallin en büyük mal
memuruna verilecek. Tahsil edilen para cezasının kanunla belirlenen
oranı, ilgili kamu kurum ve kuruluşunun hesabına aktarılacak.
Kabahat dolayısıyla idari para cezası veren kamu görevlisi,
ilgilinin rıza göstermesi halinde, bunun tahsilatını derhal kendisi
gerçekleştirecek. İdari para cezasının, kanun yoluna başvurmadan önce
kişiden dörtte üçü tahsil edilecek. Peşin ödeme, kişinin bu karara
karşı kanun yoluna başvurma hakkını etkilemeyecek.

-KABAHATLER VE CEZALARI-

Yetkili makamlar tarafından adli işlemler nedeniyle ya da kamu
güvenliği, kamu düzeni veya genel sağlığın korunması amacıyla hukuka
uygun olarak verilen emre aykırı hareket eden kişiye 100 YTL'ye kadar
idari para cezası verilecek.
Yasada, kabahat olarak belirlenen eylemler ve cezaları şöyle:
''- Dilencilik yapan kişiye, 50 YTL idari para cezası verilecek.
Ayrıca, dilencilikten elde edilen gelire el konularak mülkiyetin
kamuya geçirilmesine karar verilecek. Kararı, kolluk veya belediye
zabıta görevlileri verecek.

- Kumar oynayan kişiye, 100 YTL idari para cezası, kumardan elde
edilen gelire el konularak mülkiyetin kamuya geçirilmesine karar
verilecek. Bu kararı da kolluk alacak.
- Sarhoş olarak başkalarının huzur ve sükununu bozacak şekilde
davranan kişiye, kolluk görevlileri tarafından 50 YTL idari para
cezası kesilecek. Kişi, ayrıca sarhoşluğun etkisi geçinceye kadar
kontrol altında tutulacak.

- Başkalarının huzur ve sükununu bozacak şekilde gürültüye neden
olan kişiye, 50 YTL idari para cezası verilecek. Bu fiilin bir ticari
işletmenin faaliyeti çerçevesinde işlenmesi halinde, işletme sahibi
gerçek veya tüzel kişiye bin YTL'den 5 bin YTL'ye kadar idari para
cezası verilecek. Bu kabahat dolayısıyla idari para cezasına kolluk
veya belediye zabıta görevlileri karar verecek.
- Mal ve hizmet satmak için başkalarını rahatsız eden kişiye 50
YTL idari para cezası uygulanacak.

- Yetkili makamların açık ve yazılı izni olmaksızın meydan, cadde,
sokak veya yayaların gelip geçtiği kaldırımları işgal eden veya
buralarda mal satışa arz eden kişiye, belediye zabıta görevlileri
tarafından 50 YTL idari para cezası verilecek.
- Yetkili makamların açık ve yazılı izni olmaksızın, meydan,
cadde, sokak veya yayaların gelip geçtiği kaldırımlar üzerine inşaat
malzemesi yığan kişiye, belediye zabıta görevlileri tarafından 100
YTL'den 500 YTL'ye kadar idari para cezası kesilecek.

-KAPALI ALANDA SİGARA İÇENE 50 YTL-

- Kamu hizmet binalarının kapalı alanlarında tütün mamulü tüketen
kişiye, ilgili idari birim amirinin yetkili kıldığı kamu görevlileri
tarafından 50 YTL idari para cezası verilecek.
- Toplu taşıma araçlarında tütün mamulü tüketen kişiye 50 YTL
idari para cezası uygulanacak. Kabahatin özel hukuk kişileri
tarafından işletilen toplu taşıma araçlarında işlenmesi halinde, bu
ceza ilk başvurulan kolluk birim yetkilileri tarafından kesilecek.
Kamuya ait toplu taşıma araçlarında işlenmesi halinde idari para
cezası verme yetkisi bakımından aynı hüküm uygulanacak.
- Özel hukuk kişilerine ait olan ve herkesin girebileceği
binaların kapalı alanlarında, tütün mamullerinin tüketilemeyeceğini
belirtir açık bir işarete yer verilmesine rağmen bu yasağa aykırı
hareket eden kişiye 50 YTL idari para cezası verilecek. Bu karar,
şikayet üzerine en yakın kolluk birimi yetkililerince alınacak.

-KİMLİK BİLDİRMEME-

- Görevle bağlantılı olarak sorulması halinde, kamu görevlisine
kimliği veya adresiyle ilgili bilgi vermekten kaçınan veya gerçeğe
aykırı beyanda bulunan kişiye, bu görevli tarafından 50 YTL idari para
cezası verilecek.
Açıklamada bulunmaktan kaçınması veya gerçeğe aykırı beyanda
bulunması dolayısıyla kimliği belirlenemeyen kişi tutularak durumdan
derhal Cumhuriyet savcısı haberdar edilecek. Bu kişi, kimliği açık bir
şekilde anlaşılıncaya kadar gözaltına alınacak ve gerekirse
tutuklanacak. Gözaltına ve tutuklamaya karar verme yetkisi ve usulü
bakımından Ceza Muhakemesi Yasası hükümleri uygulanacak. Kişinin
kimliğinin belirlenmesi durumunda, bu nedenle gözaltına alınma veya
tutuklanma haline derhal son verilecek.

-ÇEVREYİ KİRLETME-

- Evsel atık ve artıkları, bunların toplanmasına veya
depolanmasına özgü yerler dışına atan kişiye 20 YTL idari para cezası
verilecek. Bireysel atık ve artıkların atılması halinde de bu fıkra
hükmü uygulanacak. Fiilin yemek pişirme ve servis yerlerinde işlenmesi
halinde, işletme sahibi gerçek veya tüzel kişiye 500 YTL'den 5 bin
YTL'ye kadar idari para cezası verilecek.
- Hayvan kesimine tahsis edilen yerler dışında hayvan kesen veya
kesilen hayvan atıklarını sokağa veya kamuya ait sair bir alana
bırakan kişi de 50 YTL idari para cezası ödeyecek.
- İnşaat atık ve artıklarını bunların toplanmasına veya
depolanmasına özgü yerler dışına atan kişiye 100 YTL'den 3 bin YTL'ye
kadar idari para cezası verilecek. İnşaat faaliyetinin bir tüzel kişi
adına yürütülmesi halinde, bu tüzel kişi hakkında verilecek idari para
cezasının üst sınırı 5 bin YTL olacak. Bu atık ve artıkların
kaldırılmasına ilişkin masraf da ayrıca kişiden tahsil edilecek.
- Kullanılamaz hale gelen veya ihtiyaç fazlası ev eşyasını,
bunların toplanmasına ilişkin olarak belirlenen günün dışında sokağa
veya kamuya ait sair bir yere bırakan kişiye 50 YTL idari para cezası
verilecek. Bu eşyanın toplanması hususunda belediye tarafından belirli
aralıklarla yılda üç günden az olmamak üzere belirlenen günler önceden
uygun araçlarla ilan olunacak.
- Kullanılamaz hale gelen motorlu kara veya deniz nakil araçlarını
ya da bunların mütemmim cüzlerini sokağa veya kamuya ait sair bir yere
bırakan kişiye 250 YTL idari para cezası kesilecek. Bunların
kaldırılmasına ilişkin masraf da kişiden ayrıca tahsil edilecek.
Bu kabahatler dolayısıyla meydana gelen kirliliğin kişi tarafından
derhal giderilmesi halinde, idari para cezasına karar
verilmeyebilecek.
Bu hükümler, belediye sınırları içinde uygulanacak.

-AFİŞ ASMA-

- Meydanlara veya parklara, cadde veya sokak kenarlarındaki kamuya
ait duvar veya alanlara, rızası olmaksızın özel kişilere ait alanlara
bez, kağıt ve benzeri afiş ve ilan asan kişiye, 100 YTL'den 3 bin
YTL'ye kadar idari para cezası verilecek. Aynı içerikteki afiş ve
ilanlar, tek fiil sayılacak.
Bu hüküm yetkili makamlardan alınan açık ve yazılı izne dayalı
olarak asılan afiş ve ilanlar açısından uygulanmayacak. Asılan afiş ve
ilanların kaldırılmasına ilişkin masraflar, ilgili kişilerden ayrıca
tahsil edilecek.
- Yetkili makamlardan ruhsat almaksızın yasak olmayan silahları
park, meydan, cadde veya sokaklarda görünür şekilde taşıyan kişiye,
kolluk tarafından 50 YTL idari para cezası verilecek.''
Yasa, 1 Nisan 2005'te yürürlüğe girecek.